HỎI VÀ ÐÁP VỀ CHUYỆN BIỂU TÌNH Ở HUNGARY

Thứ sáu - 02/09/2011 18:12

(NCTG) “Tự do tụ tập (và tự do thể hiện ý nguyện của mình trong các cuộc tụ tập) là một trong những quyền con người cơ bản và hiến định của tất cả mọi người sinh sống trên lãnh thổ Hungary, bất kể là công dân sở tại hay người nước ngoài”.


Ðảng cực đoan JOBBIK biểu tình chống bản Hiến pháp mới của Hungary (cách tòa nhà Quốc hội chừng 100m) - Ảnh: Trần Lê


Từ vài tháng nay, kể từ khi chính quyền Trung Quốc gia tăng chính sách gây hấn tại Biển Ðông, đe dọa an ninh và sự toàn vẹn lãnh thổ của Việt Nam - đặc biệt, kể từ khi người Việt trong và ngoài nước liên tiếp tổ chức những cuộc biểu tình yêu nước - NCTG đã nhận được nhiều câu hỏi của bà con trong cộng đồng.

Ða phần những thắc mắc liên quan đến khả năng tổ chức tại Hungary một cuộc tuần hành bày tỏ ý chí tự cường dân tộc, phản đối tham vọng xâm lấn tại Biển Ðông của Bắc Kinh, thông qua việc tuyên bố “đường lưỡi bò” và liên tiếp có những biểu hiện dùng vũ lực đối với ngư dân, cũng như xâm phạm hải phận Việt Nam.

Cho dù các thông tin “nóng sốt” nhất có thể được đăng tải và phân tích hàng ngày, cập nhật hàng giờ trên các phương tiện truyền thông, thì nhu cầu được giải đáp những câu hỏi (có thể “đời thường”, bình dân nhất) vẫn là mong muốn của nhiều độc giả, nhất là đối với những ai quan tâm đến những gì xảy ra xung quanh mình

Không phải ngẫu nhiên mà mạng tin điện tử [index] (Hungary), đã mở một chuyên mục hỏi và đáp trên tinh thần: “Để bạn khỏi “quê” khi phải cất lời trong một đám đông. Sẽ có người, thay bạn, đặt những câu hỏi đơn giản nhất mà có thể bạn không dám đặt...”, với mục đích cung cấp thông tin ở mức phổ thông cho người đọc trong những vấn đề nổi cộm của đời sống kinh tế, chính trị, xã hội, ngoại giao...

Một số bài với tính chất như vậy đã được NCTG chuyển ngữ tại đây: “Hỏi và đáp về cúm A/H1N1”, “Xung đột tại dải Gaza: Vì đâu” (Phần 1Phần 2), v.v..., và nhận được sự quan tâm của nhiều độc giả. Trên tinh thần đó, NCTG sẽ mở một mục “Hỏi và đáp về...” tương tự, như một thử nghiệm giúp bạn đọc tiếp cận những thông tin, chủ đề hữu ích và cần thiết cho tri thức và đời sống hàng ngày.

Mong nhận được những ý kiến góp ý, “xây dựng” của quý độc giả! (NCTG)

*

- Chúng ta có được biểu tình chống chính sách bành trướng của Trung Quốc tại Hungary không?

Có, đương nhiên, tại sao không? Nhưng... bình tĩnh, từ từ đã nào...

- Cậu lại định giở luật ra chứ gì? Thôi được, sống ở Tây, phải quen... cái gì mà cậu hay bảo ấy nhỉ... “thượng tôn pháp luật” hả? OK, chỉ đừng lôi những cái quá khó hiểu ra đây thôi nhé...

Không có gì khó hiểu cả, mọi thứ đơn giản thôi mà. Ở Hungary, quyền biểu tình, mít tinh, xuống đường, tuần hành, biểu dương lực lượng... được quy định chung trong cái gọi là Ðạo luật Tụ tập (dạo này cậu hay nghe trên truyền thông Việt Nam cụm từ “tụ tập đông người”, đúng không?).

Tự do tụ tập (và tự do thể hiện ý nguyện của mình trong các cuộc tụ tập) là một trong những quyền con người cơ bản và hiến định của tất cả mọi người sinh sống trên lãnh thổ Hungary, bất kể là công dân sở tại hay người nước ngoài.

Bên cạnh quyền tự do lập hội, quyền tự do tư tưởng, quyền tự do công bố những suy nghĩ, ý kiến của mình, quyền tự do lương tâm, quyền tự do tôn giáo... thì tự do tụ tập cũng là một phần của những quyền tự do mang tính tập thể...

- Ngắn gọn lại đi xem nào! Lắm quyền quá, ù cả tai...

... nghĩa là, đó là những quyền của các tổ, nhóm trong xã hội. Những tổ, nhóm như thế được hình thành và hoạt động tự do, người dân có quyền tham gia hay không tham gia, nhưng nhà nước hay bất cứ tổ chức, cá nhân nào khác không được phép ngăn cản.

Ði sâu thêm chút nữa, quyền tự do tụ tập gắn bó chặt chẽ với quyền tự do lập hội, vì sự hành xử quyền tự do tụ tập là bước đầu của sự lập hội, mặt khác, tụ tập là điều kiện cần thiết, tiên quyết của sự lập hội, tổ chức các tổ, nhóm...

- Lạc đề quá, tớ không muốn hội hè gì, rắc rối rách việc lắm, chỉ cần được đi biểu tình phản đối bọn Tàu thôi. Trở lại vấn đề chính đi, đừng “chính trị chính em” gì cả!

Tùy cách nhìn của cậu, thế nào là chính trị. Thực chất, quyền tự do tụ tập là một phần của tự do ngôn luận, vì ai cũng có quyền cùng những người khác công khai thể hiện quan điểm của mình trong những công việc chung, về những sự kiện mà xã hội quan tâm...

- Nói thì hay, nhưng dễ bị quy chụp là “ý kiến của thiểu số”, “phản động” lắm đấy...

Trong những xã hội dân chủ và văn minh (Hungary tớ tạm liệt vào hàng đó) thì tự do ngôn luận không phải chỉ là thứ đặc quyền của những quan điểm hay ho, đẹp đẽ, được đông đảo các thành viên của xã hội hưởng ứng - mà cả những giai tầng hay tổ, nhóm bị coi là thiểu số, ít được ưa thích, cũng có quyền lên tiếng.

Thế nên luật pháp Hungary đảm bảo quyền lên tiếng công khai của những nhóm thiểu số về chính trị, quan điểm, tôn giáo, tín ngưỡng... như cậu chẳng hạn. Chỉ cần cậu tôn trọng pháp luật và các bổn phận, thì nhà nước không thể cấm cậu thể hiện sự bất mãn, bất bình... và vận động người khác cũng làm như cậu...

- Hượm đã, tạm thời tớ chả phàn nàn gì nhà nước Hungary cả, tớ chỉ đang bất bình với bọn Tàu Cộng thôi...

Thì cũng vậy, xét trên góc độ “tụ tập đông người”. Chỉ cần cậu tuân thủ vài nguyên tắc. Thứ nhất, tụ tập phải ôn hòa: thay vì thể hiện ý kiến quan điểm của mình (cái này cậu cứ tự nhiên, tha hồ!), cậu đừng phá phách, sử dụng vũ lực, hoặc làm những trò phi pháp khác...

- Thế nào là ôn hòa? Ði lại im phăng phắc, không cờ hoa, biểu ngữ, miệng dán băng keo?

Cậu đùa à? Mặc sức phất cờ, hô khẩu hiệu, hò hét thả cửa cũng chả sao, nếu cậu muốn phản đối ai đó hoặc cái gì đó. Thế mới là biểu tình chứ... Miễn là đừng mang theo vũ khí, đừng hành hung người khác...

Và cái này liên quan đến điểm thứ hai mà cậu phải để ý: cậu không được bắt người khác đi cùng cậu, buộc họ phải nghe cậu phát biểu hay hò hét. Ai thích họ sẽ tự đi cùng cậu... bản chất của sự tụ tập được quy định trong luật là người tham dự phải tự nguyện...

- Cái này không sao, bản thân tớ cũng tự nguyện thôi mà, làm gì có ai bắt buộc hay... cho tiền đâu? Ta vào cuộc đi, cụ thể vào nhé: phải xin phép ai và như thế nào?

Nói một cách chính xác thì ở Hungary, tụ tập không phải xin phép...

- Tự do nhỉ, làm gì có chuyện như thế?

Nếu cậu tụ tập ở nhà riêng, tại công sở, nhà văn hóa... thì cậu thậm chí còn chả cần phải nói với chính quyền. Bao lần cậu đi dự Tết Trung Thu, đón Xuân, họp hành cộng đồng... đấy...

- OK, nhưng tớ muốn đi biểu tình ngoài đường kia mà?

Thì cái đó gọi là tụ tập ở nơi công cộng. Khi đó, không phải cậu, mà người tổ chức sự kiện có trách nhiệm thông báo với chính quyền - tối thiểu 72 giờ trước khi sự kiện diễn ra - cụ thể là cơ quan công an sở tại. Ở Budapest thì là Sở Cảnh sát Budapest...

- Thế thì khác gì ở ta? Họ sẽ cấm thôi! Thế mà bảo là không phải xin phép!

Bỏ cái khái niệm “xin – cho” đã ăn sâu vào óc cậu mấy chục năm nay đi nào! Ở đây, đơn giản chỉ là, Ban tổ chức đệ một thông báo bằng văn bản lên cảnh sát, cảnh sát họ sẽ xem xét, và cứ đúng luật thì họ “ghi nhận” thông báo đó, và cậu tha hồ biểu tình. Vậy thôi...

Nhớ nhé, không có “xin”, “cho” gì ở đây cả...

- Nghe được đấy... thế cảnh sát họ sẽ “xem xét” cái gì để tớ được đi biểu tình?

Rất đơn giản: chỉ cần “sinh hoạt” của cậu không ảnh hưởng một cách quá nghiêm trọng tới sự hoạt động của các cơ quan lập pháp và tư pháp (tòa án), và ở lộ trình mà cậu sẽ đi, có thể tổ chức được giao thông theo cách khác (theo tuyến đường khác)...

- Ồ, đừng lo mà, tớ chỉ đi trên vỉa hè, rất trật tự, không làm phiền ai đâu...

Tùy cậu, nếu cậu muốn thì cứ tha hồ đi dưới lòng đường, biểu tình thì phải “đường ta ta cứ đi” mới ấn tượng và đạt “hiệu quả thẩm mỹ” chứ. Miễn là những cái này (thời điểm, địa điểm hoặc lộ trình, lượng người dự tính, các dữ liệu của nhóm chủ trương, v.v...) phải được thông báo trước cho cảnh sát bằng văn bản.

- Nếu chỉ thế thôi thì quá dễ dàng... tớ sợ họ sẽ cấm vì nhiều lý do khác chứ. Ví dụ họ không thích người nước ngoài “làm loạn”, thêm vào đó, Hungary đang thân thiện với Trung Quốc mà...

Cảnh sát Hungary tuyệt đối không được đưa ra quyết định cấm vì lý do chính trị, họ không có quyền làm điều đó vì trên nguyên tắc, họ là cơ quan bảo vệ trật tự trị an chứ không liên quan đến đảng phái nào, cũng chả phải quan tâm đến “lợi ích” của chính phủ. Slogan của họ là “Phục vụ và bảo vệ” dân kia mà...

Ðương nhiên, khi đệ thông báo, Ban tổ chức cần nêu mục đích hoặc “chương trình nghị sự” của cuộc tụ họp, nhưng chỉ “để biết” mà thôi. Cảnh sát không quan tâm, và càng không bao giờ có quyền xem xét nội dung, lý do biểu tình, hoặc bác bỏ biểu tình vì nó “không phù hợp”, “phản động”, v.v...

Nhắc lại nhé, cảnh sát chỉ có thể cấm tụ họp vì hai lý do đã nhắc tới ở trên và nhóm chủ trương có thể kiện quyết định hành chính đó của cảnh sát lên tòa trong vòng 3 ngày kể từ khi nó được công bố. Khi ấy, tòa sẽ ra phán quyết trong vòng 3 ngày tiếp tới...

- Tự do vô chính phủ quá nhỉ... Thế tớ mới hiểu tại sao bên này người ta cứ biểu tình dài dài... Sao chính phủ họ lại... khờ thế nhỉ, cứ để dân họ “chửi” cho?

Nói đúng ra thì làm gì có ai thích bị “chửi”, bị làm khó? Chính phủ mà được “rảnh tay” thi họ cũng cấm tiệt ấy chứ, tớ nghĩ vậy...

Có điều, trở lại những gì đã nói ở đầu, bên này chính phủ hay bất cứ ai cũng phải “thượng tôn pháp luật”. Sau bao nhiêu năm, Châu Âu mới “kiện toàn” được những nguyên tắc pháp luật dân chủ và tôn trọng người dân đến thế, và chính phủ nếu muốn yên chuyện thì cứ vui vẻ (bề ngoài) mà “ngậm bồ hòn làm ngọt” thôi...

Vấn đề cơ chế nó quan trọng ở chỗ đó. Cơ chế lành mạnh thì người dân được tự do, được đối xử bình đẳng và văn minh hơn, hạn chế được rất nhiều sự lạm quyền, độc đoán, thậm chí phi nhân...

- Thôi, thôi, lại tìm cách “xả” đấy hả... Tớ đang nghĩ, ngộ nhỡ chỉ có tớ và vài người nữa muốn “tụ tập tự phát”, “đi ngang qua”... thì sao nhỉ? Cậu biết đấy, tiếng tăm tớ ú ớ, thấy công an là sợ... nói gì đến chuyện vác mặt lên Sở Cảnh sát xin phép?

Lại “xin phép” rồi, tớ nhắc lại: chỉ cần “thông báo” thôi!

OK, câu hỏi cậu thông minh phết đấy, mà dân Hung họ cũng đã nghĩ đến chuyện đó rồi. Mấy năm trước, Tòa án Hiến pháp Hungary đã ra phán quyết liên quan đến vấn đề ấy.

Thứ nhất, tụ tập tự phát thì không cần phải thông báo, vì làm gì có... Ban tổ chức đâu mà thông với chả báo?

Thứ nhì, có những trường hợp khẩn cấp mà người ta không thể chờ 72 tiếng kể từ khi thông báo thì mới đi biểu tình. Tòa án Hiến pháp “phán” rằng, bản thân việc thông báo muộn không thể là lý do để cấm biểu tình, tuần hành ôn hòa...

Nghĩa là cậu sẽ có rất nhiều lựa chọn đấy, nếu cậu muốn thể hiện lòng yêu nước thông qua việc tham gia, hoặc tổ chức biểu tình ở bên này...

- Nghe mà sướng! Nhưng có nhiều lựa chọn quá, đâm hoa mắt, chưa biết chọn cái nào... Vả lại, nhiều người cứ bảo tớ, “Thăng Long phi chiến địa”, “Tàu nó dọa thôi, nó không dám làm gì ta đâu”, “đã có Ðảng và Nhà nước lo hết rồi, mỗi người cứ gắng làm tốt phần việc của mình đi”...

Mà tớ thì, nói thật, dạo này làm ăn kém, khủng hoảng quá, lại cứ hay bê trễ chợ búa vì ngóng tin tức “mạng lề trái”, thu nhập sút giảm, vợ hay la lắm, cũng nao núng tinh thần. Phải để xem cái đã...

Thì có ai bắt cậu phải làm gì đi ngược lại mong muốn của cậu đâu. Cứ bình tâm mà suy xét.

Cứ bảo Tây họ hời hợt, nhưng tớ thấy như Hung chẳng hạn, họ có rất nhiều câu hay ho về tình yêu nước, Tổ quốc. Như câu này chẳng hạn: “Có thể yêu Tổ quốc theo nhiều cách, nhưng không thể không yêu Tổ quốc” (Sokféleképpen lehet szeretni a hazát, de a hazát nem szeretni, nem lehet - Vadai Ágnes).

Ðơn giản đúng không, mà đáng suy ngẫm lắm đấy. Một nước nhỏ, yếu, trong lịch sử cứ tham chiến lần nào to là ắt lại bại trận thảm hại lần ấy, đất đai thì bị cắt tùm lum cho nước ngoài, ấy thế mà một bà Quốc vụ khanh cũng nói được câu khá chí lý, đất nước ấy cần tôn trọng và khâm phục lắm đấy...

- Biết rồi, khổ lắm... Tớ đi nấu cơm đây, vợ réo rồi...

Trần Lê


 

Theo dòng sự kiện

 

Xem tiếp...

Những tin mới hơn

 

Những tin cũ hơn