(NCTG) “Tồn tại một Châu Âu chân chính, một Châu Âu đối đầu với sự độc tài nhân danh công lý và tự do. Ngày nay, hàng vạn chiến sĩ Hungary chiến đấu vì tự do đã hy sinh cho một Châu Âu như thế” (Albert Camus).
(NCTG) Ðó là khẳng định của con trai của cựu Tổng bí thư Ðảng Cộng sản Liên Xô, người đã đưa ra quyết định đưa quân can thiệp và đàn áp cuộc cách mạng mùa Hungary 55 năm trước.
Võ Nguyên Giáp đã khiến các địch thủ của ông “phải rút ra một kết luận quan trọng: đứng đầu quân đội Việt Nam là một nhà giáo có hiểu biết sâu sắc về lịch sử mấy ngàn năm của đất nước ông, và biết cách áp dụng những bài học lịch sử ấy” - đó là khẳng định của ký giả Hungary Salgó László trong cuốn sách “Trận chiến Ðiện Biên Phủ” (A Dien Bien Phu-i csata), xuất bản tại Budapest năm 1983.
(NCTG) “Chúng tôi may mắn vì có nhân dân rất tốt”, đó là chia sẻ của bác sĩ Phạm Ngọc Thạch, Bộ trưởng Bộ Y tế đầu tiên của Chính phủ Việt Nam Dân chủ Cộng hòa (thời kỳ 1958-1968) với ký giả Róbert László trong một dịp hội ngộ cuối thập niên 60 thế kỷ trước.
(NCTG) Tại các quốc gia XHCN (cũ) trước kia, những vụ án chính trị ngụy tạo trước tiên xuất hiện hàng loạt tại Liên Xô trong hai thập niên 20-30, rồi “nở rộ” ở các xứ Ðông Âu đầu thập niên 50 thế kỷ trước.
(NCTG) Mỗi cuộc cách mạng đáng kể đều có những biểu tượng của nó và trong biến cố dân chủ mùa thu 1956 tại Hungary, vai trò ấy thuộc về “những chàng trai Pest” (pesti srácok) quả cảm và can trường.
(NCTG) “Chiến trường Ðiện Biên Phủ, nơi kết liễu số phận của Ðông Dương thuộc Pháp, rồi dưới ảnh hưởng của trận chiến ấy, cả Liên Hiệp Pháp - một đế chế trải rộng ba châu lục - phải sụp đổ, hơn thế nữa, cả thế giới thuộc địa bị rung chuyển - mảnh đất ấy có thể nói gì với chúng ta?” - ký giả Salgó László mở đầu cuốn sách “Trận chiến Ðiện Biên Phủ” (A Dien Bien Phu-i csata) bằng câu hỏi như thế.
(NCTG) Hồ sơ liên quan tới chuyến bay lên vũ trụ cách đây 50 năm của Yury Gagarin đã được “bạch hóa” rất nhiều trong những năm gần đây, và qua đó, có thể biết được những điểm thú vị về sự “đãi ngộ” hào phóng mà chính quyền Liên Xô đã dành cho người anh hùng này.
(NCTG) Yury Gagarin - phi hành gia đầu tiên của nhân loại - vẫn sống mãi trong tâm tưởng dân Nga, dù 50 năm đã trôi qua kể từ ngày ông bay vào vũ trụ, hơn 43 năm đã trôi qua từ khi ông ra đi trong một tai nạn máy bay, và dù những thể chế khác nhau đã thay nhau tồn tại ở nước Nga.
(NCTG) Nhà du hành Xô-viết thứ hai German Titov trong chuyến bay của mình đã cần thực hiện một số thao tác điều khiển, nhưng ở chuyến đầu tiên của Gagarin thì mọi thứ đã được lập trình sẵn. Tuy nhiên, không ít sự cố nguy hiểm đã xảy ra mà đương thời, báo chí chính thống không được phép nói tới.
(NCTG) Vào ngày này đúng nửa thế kỷ trước, Yury Gagarin - du hành gia đầu tiên trong lịch sử nhân loại – đã bay vào vũ trụ và với thành công ấy của Liên Xô, Hoa Kỳ lại thua một trận đáng kể nữa trong công nghiệp vũ trụ. Loạt bài của NCTG về sự kiện khoa học và chính trị nổi bật này.
(NCTG) Cuốn tiểu sử mang tựa đề “Tâm hồn lớn: Mahatma Gandhi và cuộc đấu tranh cùng Ấn Độ” (Great Soul: Mahatma Gandhi and His Struggle) của tác giả Joseph Leyveld vừa ra mắt thứ Ba tuần trước tại Mỹ đã gây nên một làn sóng phẫn nộ lớn tại Ấn Độ.
(NCTG) “Thời nay, khái niệm “vụ án được dàn dựng” đã được biết đến một cách rộng rãi. Nhưng cụm từ này có nghĩa chính xác là gì? Làm sao có thể tiến hành một “phiên tòa” - mà ai cũng biết là dối trá - để bề ngoài nó vẫn có vẻ hợp thức?” - bài viết của tác giả Tomka Ferenc rọi sáng một số nét nhục nhã của nền tư pháp Hungary trong những năm cuối thập niên 40, đầu thập niên 50 thế kỷ trước.
(NCTG) Đó là nghĩa cử của ông Zsúnyi Illés, một cụ già về hưu năm nay đã 85 tuổi, hiện sinh sống tại vùng Nagydorog. Tâm nguyện cuối đời của ông là đúc được 1 quả chuông mới cho nhà thờ Công giáo trong vùng, để nguyện hồn cho các nạn nhân Gulag của Hungary, những người không bao giờ có cớ hội hồi hương như ông.
(NCTG) “Có người còn nuôi giấc mơ giản dị với người mình yêu: “Em yêu quý, anh sẽ xin xuất ngũ về chỉ ở nhà để giữ nhà cho em...”. Và để sửa lại căn nhà bị bão làm đổ từ năm ngoái...”.
(NCTG) Ban lãnh đạo Moscow - mà Mikhail Gorbachev hay phê phán một cách lịch thiệp, nhưng cương quyết - trong thực tế đã không để tâm tới vị tổng thống đầu tiên và cũng là cuối cùng của Liên Xô, người cha của quá trình cải tổ (perestroika) và công khai (glasnost).
(NCTG) Chỉ cách nhau ít ngày, thế giới liên tục kỷ niệm ngày sinh của hai nhân vật được coi là những kẻ “đào mồ CNCS”: Ronald Reagan (1911-2004) và Mikhail Gorbachev (1931-). Riêng đối với Gorbachev, nhân sinh nhật lần thứ 80 của ông, có thể bình tâm nhìn lại để trả lời những câu hỏi: thế giới cần biết ơn ông vì điều gì? Tại sao người Nga lại thù ghét ông đến thế?
(NCTG) Một cuộc triển lãm mang tên “Recsk - các trại lao động cưỡng bức 1950-1953” mới được mở tại Bảo tàng Ký ức, trung tâm triển lãm đầu tiên ở Hungary được khai trương năm 2006 tại TP Hódmezővásárhely nhằm giới thiệu lịch sử những năm tháng dưới chế độ độc tài cộng sản tại nước này.
(NCTG) Đó là nội dung một tư liệu vừa được phát hiện trong kho thư khố Moscow, theo đó, năm 1940, Đức quốc xã đã đề nghị Ban lãnh đạo Xô-viết cho họ được chuyển số cư dân Do Thái tại các vùng bị chiếm đóng sang lãnh thổ Liên Xô.
(NCTG) Lịch sử quan hệ bang giao giữa hai nước Việt Nam – Liên Xô (cũ) có nhiều mốc đặc biệt. Cách mạng Tháng Mười Nga năm 1917 có thể coi là nền móng về tinh thần đầu tiên để người Việt biết đến nước Nga.