Tình báo CHLB Đức hầu như không biết chút gì về những sự kiện xảy ra trong khối XHCN cách đây 2 thập niên và cho dù có những nguồn tin khả tín, họ đã không tính đến chuyện bức tường Berlin sẽ bị sụp đổ - tờ “Spiegel” trực tuyến đưa tin, dựa trên các hồ sơ tuyệt mật của Cơ quan Tình báo Liên bang Tây Đức (BND), mới được công bố cách đây vài ngày.
(NCTG) Ngày 29-8, đại sứ CHDC Đức gọi điện và nói rằng chính phủ Đông Đức đề nghị tôi sang Berlin càng sớm càng tốt để đàm phán mật về vấn đề người tị nạn. Tôi gọi cho thủ tướng Némth Miklós, thông báo cho ông về đề nghị này và nói với ông rằng, tôi không hề hứng thú gì cả, nhưng không thể từ chối. Nhưng ít nhất tôi cũng sẽ đích thân thông báo với họ về quyết định của Hungary.
(NCTG) Tôi nhớ lại tất cả những điều này vào buổi sáng tháng 8 ấy (...) Tôi đi tắm, vội vã mặc quần áo và theo đúng thói quen thường lệ, vài phút trước khi bắt tay vào công việc lúc 8 giờ, tôi ngồi trong văn phòng, xem qua một lượt các điện tín của giới đại sứ rồi gọi điện cho thủ tướng, rằng tôi muốn nói chuyện gấp với ông.
Với việc mở biên giới Hungary – Áo cách đây 20 năm, Hungary đã vi phạm các hiệp định song phương ký kết với CHDC Đức! – Egon Krenz, tổng bí thư cuối cùng của Đảng Xã hội Thống nhất Đức (tức Đảng Cộng sản) đã nhấn mạnh như vậy trong một cuộc trò chuyện với báo chí quốc tế vào hạ tuần tháng 10-2009.
Trong buổi lễ trọng thể vào ngày thống nhất nước Đức 3-10-1990, thủ tướng Helmut Kohl đã phát biểu: “Chúng ta hãy đừng quên rằng đất dưới Cổng Brandenburg là đất của Hungary! Người Hungary đã dỡ viên gạch đầu tiên của bức tường Berlin…”
(NCTG) Không một ai, ngay cả thủ tướng Đức Helmut Kohl, có thể tiên đoán được “hiệu ứng Domino” được khởi động do Hungary mở biên giới năm 1989 - cựu thủ tướng Hungary Németh Miklós phát biểu trong chương trình hồi tưởng 20 năm các sự kiện Đông Âu của đài BBC.
(NCTG) Tại Moscow, vào ngày 29-10, lễ tưởng niệm những nạn nhân thời kỳ Đại khủng bố Stalinist (1936-1938) đã được tiến hành tại quảng trường Lubyanka, trước trụ sở của KGB (Cơ quan An ninh Quốc gia Liên Xô) một thời.
Lần đầu tiên, cựu tổng thống - đồng thời là thủ tướng đương nhiệm Liên bang Nga – Vladimir Putin đã thuật lại những kỷ niệm cá nhân liên quan đến sự sụp đổ của bức tường Berlin cách đây 20 năm.
Những biến cố “long trời lở đất” năm 1989 tại Hungary, như dỡ bỏ bức màn sắt ngăn cách Đông – Tây, mở biên giới cho người tị nạn Đông Đức sang Phương Tây… gắn liền với tên tuổi một chính khách Hungary: ông Horn Gyula, hồi đó giữ chức ngoại trưởng.
(NCTG) Bà Rodica Marta (người Romania) bị tù 3 năm vì thân phụ của bà, vào năm 1952, đã đưa ra những bằng cứ công khai cho thấy chính Hồng quân là thủ phạm của vụ đại thảm sát Katyn. Năm nay 83 tuổi, người phụ nữ ấy đang đòi nhà nước Romania bồi thường 3 triệu Euro vì những cực khổ mà bà từng phải chịu.
(NCTG) Đây là “chiến tích” vang dội của nhà độc tài Romania Nicolae Ceausescu (1918-1989) chỉ hai tuần trước khi bị tử hình trong cuộc nổi loạn của người dân xứ này vào cuối tháng 12-1989.
“Cho đến giờ, thế giới vẫn trân trọng cái tên Hungary vì cuộc cách mạng 1956”, đó là tuyên bố của tổng thống Sólyom László trong phát biểu ngày 22-10 tại Đại học Kỹ thuật và Kinh tế Budapest, một tụ điểm của giới thanh niên cách mạng trong biến cố 1956.
(NCTG) Năm 1985, tại tang lễ của người tiền nhiệm - tổng bí thư Đảng Cộng sản Liên Xô Konstantin Chernenko – Mikhail Gorbachev đã tuyên bố với lãnh đạo các quốc gia thành viên khối Hiệp ước Warsaw rằng điện Kremlin sẽ không bao giờ can thiệp vào công việc nội bộ các nước Đông Âu.
(NCTG) Cho đến khi tôi viết những dòng này thì Liên Xô đã không còn từ 7-8 năm trước, chỉ còn một nước Nga mà báo chí và các phương tiện thông tin đại chúng Việt Nam thường nhắc đến một cách rất “tiêu cực”: nghèo khổ, tệ nạn xã hội đầy rẫy, giới lãnh đạo thối nát, nhân dân mất hết niềm tin, v.v... và v.v...
“Nếu anh bắn vào quá khứ bằng súng lục thì tương lai bắn anh bằng đại bác”, trên tinh thần câu châm ngôn ấy, có thể nói Hungary là một quốc gia – trong khuôn khổ tiềm lực kinh tế cho phép – luôn có ý thức gìn giữ và tôn tạo quá khứ ở mức cao nhất.
(NCTG) Di sản của Stalin cho đến nay vẫn chia rẽ Liên bang Nga và các nước khác trong khu vực, nhất là khi điện Kremlin tìm cách “chấn chỉnh” những “sai lầm” của mình trong thập niên 90 thế kỷ trước (khi tội ác của Nhà độc tài đỏ bị phanh phui), và thay vì những hành vi đen tối, Stalin lại được ca tụng như người đã chơi những ván bài sáng lạn trên chính trường thế giới đương thời.
(NCTG) 20 năm sau ngày “bức màn sắt” ngăn cách biên giới Hungary – Áo được dỡ bỏ, mở đường cho sự thống nhất của nước Đức và của một Châu Âu thống nhất, một đoạn màn sắt đã được dựng lại - một cách hình tượng - tại thủ đô Budapest.
(NCTG) Nhân 48 năm ngày xây dựng bức tường Berlin một thời, ngày 13-8 vừa qua, tại thủ đô nước Đức, đã có một lễ kỷ niệm được tổ chức để tưởng nhớ những nạn nhân của sự chia cắt nước Đức.
“Pích-ních Toàn Âu” (Páneurópai piknik) là một cột mốc hết sức quan trọng trong những biến cố diễn ra tại Hungary năm 1989, để dẫn tới sự tái hội nhập của các nước khu vực Đông – Trung Âu với Mái nhà chung Châu Âu, cũng như quá trình thống nhất của nước Đức.
(NCTG) Hàng năm, những người cánh tả Đức thường có truyền thống tới viếng thăm một ngôi mộ tại nghĩa trang Friedrichsfelde (Berlin), được coi là nơi yên nghỉ của Rosa Luxemburg (1871-1919).