THA HƯƠNG (Phần 2): “SẼ KHÔNG ĐỦ GIẤY ĐỂ VIẾT VỀ NỖI BUỒN”

Thứ tư - 14/12/2016 03:56

(NCTG) “Hãy bỏ nỗi sợ hãi đi. Chúng ta không thể sống với nỗi sợ hãi. Những chuyện không may đều sẽ xảy ra với tất cả mọi người. Chúng ta không thể biết trước mọi chuyện. Nhưng tôi không bao giờ sợ hãi. Chúng ta sợ hãi giống như chúng ta đang sống mà đã chết rồi”.

Bìa ebook cuốn “Une Belle Équipe” của ông Grégory Reibenberg, chủ quán La Belle Équipe

Bìa ebook cuốn “Une Belle Équipe” của ông Grégory Reibenberg, chủ quán La Belle Équipe

Đọc Phần 1 của loạt bài.

Chúng ta vẫn có thể mỉm cười với những vết sẹo trên khuôn mặt”. “Tất cả chúng ta đều chung sống với những vết sẹo của mình, nhưng điều đó không thể ngăn cản chúng ta hạnh phúc”. Đó là câu trả lời phỏng vấn trên đài France 2 của ông Grégory Reibenberg, chủ quán La Belle Équipe, quận 11, Paris, người “sống với 20 cái chết bên trong bản thân mình” từ khoảnh khắc định mệnh 21h36 phút ngày 13-11-2015 khi những tên khủng bố nã súng vào quán.

Hai phút, 20 người chết. Trong đó có Hodda, vừa là bạn từ 15 năm nay vừa là người quản lý La Belle Équipe. Trong đó có Djamila, một phụ nữ đạo Hồi, vợ cũ và mẹ của con gái ông. Trong đó còn có những người bạn thân, đối tác, nhân viên vì đó là khoảnh khắc sinh nhật của Hodda đang được tổ chức ngay trên thềm phía trước quán. Và những người khách hàng đến La Belle Équipe để tận hưởng khoảnh khắc thư giãn cuối tuần.

La Belle Équipe được mở cửa trở lại vào ngày đầu tiên của mùa xuân năm sau. Một năm sau sự kiện ngày 1-11, Grégory Reibenberg ra mắt cuốn sách mang tên “Une Belle Équipe”, viết về những ngày tháng khó khăn sau thảm kịch và làm thế nào để vượt qua nó:

Khi còn nhỏ tôi vẫn thường tự hỏi tại sao ông bà tôi từ chối trò chuyện công khai về những gì họ thấy trong chiến tranh, các trại tập trung, cái chết, những nỗi kinh hoàng. Bây giờ tôi đã hiểu tại sao. Tôi cũng không muốn. Tôi không muốn, Địa ngục không phải là một nơi chúng ta ghé thăm lại mà không phải trả một cái giá nào”.
 
*

Mariem, 48 tuổi, tỵ nạn chính trị, đến từ Thổ Nhĩ Kỳ, quốc tịch Armenia, đã đến Pháp 14 năm, ly hôn và hiện đang sống cùng các con đã lớn.

Tôi quen Mariem trên chuyến xe buýt buổi tối từ Paris về Lyon hồi giữa tháng 11. Paris một năm sau khủng bố để lại trong tôi nhiều xúc cảm. Không thể nhớ hết số lần tôi từng đến Paris, nhưng những cuộc tấn công đã như lát cắt chia cách tôi với Paris khiến những cuộc viếng thăm sau này càng trở nên vội vã.

Một năm sau khủng bố, nước Pháp đang già nua cũng trở nên dễ bị tổn thương hơn. Nhưng trên bề mặt của cảm giác về một cuộc sống bớt tự do, sự phân biệt chủng tộc lên cao, đảng cực hữu thắng thế…vẫn có ngày càng nhiều người Pháp đặc biệt là giới trẻ tham gia tình nguyện trong quân đội, tổ chức chữ thập đỏ hoặc những tổ chức giúp đỡ người nhập cư, tỵ nạn.

Vâng, kể từ sau những cuộc khủng bố, em thấy góc nhìn về cuộc sống của mình bắt đầu thay đổi”. Tôi nói với Mariem khi ngồi đối diện với chị trong nhà hàng lúc xe buýt dừng lại nghỉ giữa đường. Bóng tối và gió lạnh bên ngoài khiến tôi và chị trở nên thân thiết hơn. Khi ở trên xe chị ngồi trước tôi một hàng ghế. Nghe chị trò chuyện với người lái xe tôi biết chị không phải là người Pháp. Sau khi suy nghĩ, tôi quyết định với tay lên hàng ghế trên hỏi chị.

Tôi không có thói quen bắt chuyện giữa đường. Trên chuyến xe buýt đường dài đến Paris và trở lại, tôi đã có thời gian để suy ngẫm kỹ hơn về nhiều điều. Việc tình cờ gặp Mariem và khoảnh khắc tôi bắt chuyện với chị đánh dấu những quyết định quan trọng trong tôi. Khi đó, tôi nghĩ, mình cần phải viết về đề tài tha hương, câu chuyện về những người nhập cư, tỵ nạn tại Pháp.

Mariem nói: “Cuộc sống với chị thật tươi đẹp và chị yêu cuộc sống, thế còn em?”.

À thì…”, ngay lập tức thật khó diễn đạt được hết những điều tôi đã suy nghĩ rất sâu trên những chuyến tầu ngang dọc Paris. Nếu tôi nói với chị lúc này, em thấy cuộc sống rất tươi đẹp, thì tôi muốn kể cả về một cuộc hành trình khi vừa đi hết một vòng quay của sự trải nghiệm. Chúng ta chỉ có thể nói về bình an một cách sâu sắc khi chúng ta vừa trải qua những trạng thái bất an.

Từ lúc gặp chị trên xe buýt cho đến hôm sau này tại quán cafe, tôi thấy chị không ngớt lời nói về sự tươi đẹp của cuộc sống. Tôi tin chị nói thật từ tận đáy lòng và xúc cảm của mình. Bởi khi nói chuyện nét mặt chị rạng ngời. Mầu son hồng làm nụ cười trên môi chị thêm tươi tắn. Trên gương mặt của một người phụ nữ đã đi qua gần nửa cuộc đời có vẻ đầy sóng gió, với những nét sắc sảo ở ánh mắt và đường môi, tôi không kiếm tìm thấy sự muộn phiền lo âu nào.

Song vì chỉ gặp chị trong một thoáng của cuộc đời, nên tôi thấy chị như một bài thơ ngắn, ngôn từ ở đây, nhưng cả cuộc đời nằm ở phía sau nó. Còn tôi, tôi luôn là một đoạn văn dài rườm rà dễ hiểu. Những điều làm tôi từng lo âu chỉ là những điều giản đơn, có thể nói ra một cách dễ dàng, hơn phần cuộc đời mà chị không muốn nói về. Vì vậy khi viết về chị tôi thấy khó hơn so với những nhân vật khác, những người đã quen từ lâu hoặc có những buổi nói chuyện dài hơn. Nhưng tôi muốn chọn chị để mở đầu cho những nhân vật khác sau này.

Nửa đêm mới về đến Lyon và chúng tôi không kịp chào nhau khi xuống xe. Tôi tạm coi như cuộc gặp gỡ giữa tôi và chị kết thúc mặc dù chúng tôi có trao đổi điện thoại và hẹn nhau. Chị chỉ ở Lyon một tuần với con rồi quay lại Paris với một đứa con khác. Có điều gì đó thật dịu dàng trong tôi khi mới quen một người bạn dễ mến mà lâu rồi tôi chưa có dịp trò chuyện với ai gần gũi như vậy, nhưng đồng thời lại có gì đó đau ở trong lòng. Cảm giác song hành này tôi từng có. Đó là vào thời điểm tôi vừa kết thúc khóa học, tìm được việc làm, tìm được nhà mới và trùng lặp với việc một kẻ nào đó đã phá cửa nhà cũ để ăn trộm.

Khoảnh khắc mở cửa bước vào nhà thấy mọi thứ bị lục tung lên khiến tôi sững sờ. Việc mất trộm không quan trọng bằng việc một ai đó đã đột nhập. Nó làm ta mất mát một niềm tin nào đó trong cuộc sống, chẳng hạn như niềm tin về sự bình an và sự an toàn, nhất là vào thời điểm nước Pháp đang phải chịu những cuộc tấn công không biết trước. Cảm giác được và mất trong cuộc đời đến cùng một lúc khi đó khiến tôi có một trải nghiệm khó quên. Tôi cứ cúi đầu xuống, chẳng ra vui, chẳng ra buồn, chỉ thấy ngậm ngùi.

Gặp Mariem xong tôi cũng có cảm giác như vậy. Tôi tự hỏi mình đã làm cái quái gì vậy, khi đi nói chuyện về khủng bố và vụ trộm với chị. Tôi sợ tôi làm chị sợ. Tôi sợ tôi sẽ làm chị mất niềm tin giữa con người với con người. Tôi sợ chị khép cửa như tôi từng khép cửa. Vụ trộm đã khiến tôi sống trong hoài nghi và khép mình với những người xung quanh, không có lý do gì, chỉ một lý do về nỗi sợ hãi cứ lớn dần lên trong lòng.
 
Bìa cuốn sách “Họ đã trở thành người Pháp” của nhà văn, nhà báo Đoàn Bùi viết chung cùng tác giả khác, về những người nhập cư trở thành người Pháp và là những nhân vật nổi tiếng của Pháp. Ảnh chụp tại một thư viện công cộng ở Lyon
Bìa cuốn sách “Họ đã trở thành người Pháp” của nhà văn, nhà báo Đoàn Bùi viết chung cùng tác giả khác, về những người nhập cư trở thành người Pháp và là những nhân vật nổi tiếng của Pháp. Ảnh chụp tại một thư viện công cộng ở Lyon

Nhưng trên chuyến xe buýt từ Paris trở lại Lyon, tôi đã không còn khép cửa. Tôi cảm thấy sự ăn mòn bản thân giống như xây những bức tường gạch quanh mình và tôi cần phải viết để phá những bức tường quanh mình đổ xuống. Ngay sau hôm gặp Mariem, tôi gọi điện cho hàng loạt những người bạn của mình và đặt lịch hẹn gặp. Ý tưởng về chủ đề những người nhập cư của tôi nhen nhóm từ hồi đầu năm, bị đóng băng kể từ khoảnh khắc tôi đẩy họ ra khỏi cuộc đời mình.

Bấy lâu tôi mang trong lòng nỗi tự ti và hổ thẹn ghê gớm, bởi vì tôi hiểu được thế nào là sự phân biệt chủng tộc trong chính bản thân nội tâm của mình. Trên mạng họ nói về Trump, về Le Pen, còn tôi thì im lặng trong cơn hoảng sợ của mình. Những người tôi coi là bạn, những người tôi quen vui vẻ cho tôi một cuộc hẹn. Có những người trách tôi vì sao bấy lâu không liên lạc. Vì thế tôi gọi điện đổi cuộc hẹn của mình với Mariem sớm hơn dự định và đặt trước những người khác.

Và tôi đã gặp lại Mariem vào một buổi sáng cuối tuần đầy nắng đẹp, bên ngoài của một quán cafe cạnh ga chính của thành phố. Dưới đây là đoạn ghi chép lại những gì Mariem nói với tôi:

Tôi yêu cuộc sống. Tôi yêu nước Pháp. Nước Pháp đã cho tôi một đời sống tốt và sự dân chủ, tự do. Ở Pháp có nhiều người tốt luôn giúp đỡ những người nghèo. Họ cho đi quần áo, tiền bạc, thức ăn, tất cả mọi thứ… Nhưng có một điều tất cả mọi người phải nhớ rằng, chúng ta cần phải cố gắng trong cuộc sống. Khi chúng ta cố gắng mọi khó khăn đều không thành vấn đề. Cho dù bạn đến từ quốc gia nào, bạn thuộc quốc tịch nào, bạn là ai, khi bạn cố gắng, bạn đều đạt được mọi thứ bạn mong muốn trong cuộc sống.

Tôi yêu cuộc sống. Tôi yêu mỗi ngày. Tôi yêu ngày hôm qua, hôm nay và cả ngày mai chưa đến. Tôi yêu mỗi tháng. Tôi yêu mỗi mùa. Tôi yêu mỗi năm. Tôi yêu ánh mặt trời. Tôi yêu những hàng cây. Tôi yêu mầu xanh của cây cỏ. Em nhìn kìa, ở đằng kia có một con chim. Một con chim nhỏ xíu thật là dễ thương. Khi nó hót, chúng ta có thể hiểu. Khi chúng ta hiểu được mọi thứ, chúng ta đều cảm thấy hạnh phúc.

Không, tôi không muốn kể về những câu chuyện trong quá khứ. Cuộc sống của tôi ở Thổ Nhĩ Kỳ ra sao? Vì sao tôi đến đây? Tôi cảm thấy hài lòng khi sống ở đây. Cần phải biết cố gắng. Khi em nỗ lực, em sẽ tìm được sức mạnh từ bên trong. Ở đây, sức mạnh của em nằm ở đây.

Cuộc sống này tươi đẹp. Dù ở đây, ở Việt Nam hay ở Thổ Nhĩ Kỳ cũng đều như vậy. Con người ở đâu cũng vậy, có người tốt, có người xấu. Không phải tất cả mọi người Pháp đều tốt và không phải tất cả mọi người nhập cư đều xấu. Những người ác không quan trọng. Mình bỏ đi. Còn lại với tất cả mọi người, mình yêu thương và tôn trọng, mình sẽ nhận lại được như vậy.

Mình cần phải biết hài lòng trước mọi điều mình làm, mọi điều mình sống.

Không, tôi không muốn nói chuyện về chính trị vì đó là một câu chuyện khác. Tôi không muốn nói về điều đó.

Nếu tôi giải thích cho em thế nào là nỗi buồn, em sẽ không có đủ giấy để viết về nỗi buồn đâu. Nghe này, quyển sổ này không đủ để cho em ghi chép về nỗi buồn. Tôi không muốn không nói về nó. Không tồn tại nỗi buồn. Tại sao lại không tồn tại nỗi buồn. Bởi vì tôi không muốn nhớ về nó.

Không, tôi không sợ gì cả. Tôi không sợ chết. Chúng ta ai sinh ra rồi cũng chết đi. Có ai sinh ra để sống mãi đâu. Tại sao chúng ta phải sợ. Đó là lẽ tự nhiên của cuộc sống.

Hãy bỏ nỗi sợ hãi đi. Chúng ta không thể sống với nỗi sợ hãi. Những chuyện không may đều sẽ xảy ra với tất cả mọi người. Chúng ta không thể biết trước mọi chuyện. Nhưng tôi không bao giờ sợ hãi. Đó chỉ là những ý nghĩ trong đầu thôi. Chúng ta sợ hãi giống như chúng ta đang sống mà đã chết rồi.

Hôm qua chúng ta tình cờ gặp nhau trên xe buýt. Chúng ta đã trò chuyện với nhau vui vẻ. Nhưng đó là chuyện của ngày hôm qua. Ngày hôm qua đã chết rồi. Hôm nay chúng ta gặp nhau là câu chuyện của hôm nay. Hôm nay thời tiết rất đẹp. Nắng rất đẹp.

Không có ai có thể thay đổi cuộc sống của chúng ta. Chỉ có chúng ta mà thôi. Tại sao tôi phải thay đổi khi có những chuyện xấu xa xảy ra xung quanh chúng ta. Chẳng ai có quyền thay đổi gì. Không, chỉ trừ chú
ng ta.

Ai đó đến nước Pháp và lấy đi mất việc làm của người Pháp ư? Không, chẳng ai lấy của ai gì cả. Dù bạn là ai nếu bạn cố gắng bạn có thể tìm được điều mà bạn muốn. Không phải chia rạch ròi ra ai là người Pháp, ai là người nhập cư.

Ai nghĩ gì đó là việc của họ. Em cứ thẳng bước mà tiến. Tôi không cảm thấy khó khăn gì vì tôi có tâm hồn rộng mở và tôi yêu cuộc sống. Khi tôi tích cực và nỗ lực sống, thì việc tôi là ai, đến từ nơi nào, điều đó không còn quan trọng nữa
”.

Bài và ảnh: Đoàn Minh Hằng, từ Lyon - Còn tiếp


 
Tổng số điểm của bài viết là: 7 trong 2 đánh giá
Xếp hạng: 3.5 - 2 phiếu bầu
Click để đánh giá bài viết

Theo dòng sự kiện

 

Xem tiếp...

Những tin mới hơn

 

Những tin cũ hơn