BÁ TƯỚC ANDRÁSSY GYULA, TƯỢNG ĐÀI CỦA TINH THẦN QUÝ TỘC VÀ TRÍ TUỆ HUNGARY (2)
- Thứ hai - 24/08/2020 02:50
- In ra
- Đóng cửa sổ này
(NCTG) “Deák Ferenc và sau này, Andrássy Gyula đã ý thức được một cách sâu sắc rằng Vương quốc Hungary chỉ có thể giữ được sự độc lập về lãnh thổ trong khuôn khổ một đế chế chung với Đế quốc Áo, bởi lẽ dân Hung là thiểu số trong một đất nước được gọi là “Nước của người Hung”. Điều này, luật gia Deák Ferenc đã nhận ra từ cuối năm 1848!”.
Xem phần trước: Tuổi thanh niên sôi nổi
Có thể giả thiết được rằng ý tưởng hòa hoãn với Vienna trong khuôn khổ một liên minh mà nền độc lập của Vương quốc Hungary phải được tôn trọng đã được chàng quý tộc Andrássy Gyula nung nấu trong những năm tháng lưu vong và do đó, ông sớm có thiện cảm với trào lưu do Deák Ferenc, người được mệnh danh là “nhà hiền triết của Tổ quốc” chủ trương.
Kiến trúc sư của nền “song quốc quân chủ”
Trái với nhóm “chủ chiến” mà một trong những thủ lĩnh chính là Kossuth Lajos khi đó đang sống lưu vong, muốn giành độc lập từ Áo bằng mọi giá, kể cả vũ lực, Deák Ferenc sớm nhận ra những hạn chế của phương thức đấu tranh bạo lực. Đường lối “phản kháng thụ động” mà ông đề xướng, khước từ mọi sự hợp tác với chính quyền Áo, đã tỏ ra có hiệu quả hơn.
Không dùng đến vũ khí, nhưng sự đoạn tuyệt và “bất tuân dân sự” trong các mối quan hệ với Áo của người Hung thời kỳ 1849-1867 đã khiến Đế quốc Áo khốn đốn. Cần nói thêm, tiếng vang của phong trào đã vượt biên giới Hungary, và được thế giới để tâm: “Thánh” Gandhi của Ấn Độ, khi thai nghén nguyên lý bất bạo lực đã tham khảo mô hình này của Hungary.
Có thể giả thiết được rằng ý tưởng hòa hoãn với Vienna trong khuôn khổ một liên minh mà nền độc lập của Vương quốc Hungary phải được tôn trọng đã được chàng quý tộc Andrássy Gyula nung nấu trong những năm tháng lưu vong và do đó, ông sớm có thiện cảm với trào lưu do Deák Ferenc, người được mệnh danh là “nhà hiền triết của Tổ quốc” chủ trương.
Kiến trúc sư của nền “song quốc quân chủ”
Trái với nhóm “chủ chiến” mà một trong những thủ lĩnh chính là Kossuth Lajos khi đó đang sống lưu vong, muốn giành độc lập từ Áo bằng mọi giá, kể cả vũ lực, Deák Ferenc sớm nhận ra những hạn chế của phương thức đấu tranh bạo lực. Đường lối “phản kháng thụ động” mà ông đề xướng, khước từ mọi sự hợp tác với chính quyền Áo, đã tỏ ra có hiệu quả hơn.
Không dùng đến vũ khí, nhưng sự đoạn tuyệt và “bất tuân dân sự” trong các mối quan hệ với Áo của người Hung thời kỳ 1849-1867 đã khiến Đế quốc Áo khốn đốn. Cần nói thêm, tiếng vang của phong trào đã vượt biên giới Hungary, và được thế giới để tâm: “Thánh” Gandhi của Ấn Độ, khi thai nghén nguyên lý bất bạo lực đã tham khảo mô hình này của Hungary.
anh họa Székely Bertalan (1869)
Mặt khác, Deák Ferenc và sau này, Andrássy Gyula đã ý thức được một cách sâu sắc rằng Vương quốc Hungary chỉ có thể giữ được sự độc lập về lãnh thổ trong khuôn khổ một đế chế chung với Đế quốc Áo, bởi lẽ dân Hung là thiểu số trong một đất nước được gọi là “Nước của người Hung”. Điều này, luật gia Deák Ferenc đã nhận ra từ cuối năm 1848!
Quan điểm hòa dịu với nước Áo đã được ông bày tỏ trong một bài viết nổi tiếng vào dịp Phục sinh 1865, đặt nền móng cho Hiệp nghị Áo - Hung 1867 sau này. Nhưng để chiến thắng được xu hướng “diều hâu” còn tồn tại đáng kể trong chính trường Hungary, Deák Ferenc rất cần đến sự hỗ trợ của vị Phó Chủ tịch Hạ viện tài ba Andrássy Gyula trẻ hơn ông 20 tuổi.
Như cá gặp nước, vị bá tước vừa qua tuổi “tam thập” đã giữ vị trí trụ cột trong Ủy ban 67 của Quốc hội Hungary, mà nhiệm vụ là soạn thảo các văn bản cho Hiệp nghị Áo - Hung. Tài năng ngoại giao và chính trị, cũng như quan điểm chấp nhận triều đình Vienna của ông khiến Hoàng đế Franz Joseph cũng có sự nhìn nhận mềm dẻo hơn trong vấn đề này.
Bởi lẽ, nền hòa bình giữa hai nước cũng gặp phải rào cản ngay trong lòng Đế chế Habsburg và để xử lý được điều này, rất có thể, ba cái tên mà Franz Joseph liệt kê trong nhật ký - như là những nhân vật kiến tạo ra nền “quân chủ kép” Áo - Hung - là ông, Deák Ferenc và Andrássy Gyula, vẫn chưa đủ! Cần thêm sự lao tâm của chính vợ ông, Hoàng hậu Elisabeth!
Người phụ nữ đẹp nhất của hậu bán thế kỷ 19 với tính cách đặc biệt đã trở thành đề tài bất tận của nền văn hóa đại chúng thế giới, vốn không mấy quan tâm tới chính trị và công việc của chồng. Nhưng chỉ trong mấy năm ngắn ngủi khi bà nhiệt tâm tham chính với lòng yêu mến nước Hung, người Hung, bà đã là tác nhân quan trọng của nền hòa bình Áo - Hung!
Bao nhiêu là sự thật và bao nhiêu là huyền thoại trong mối tình của Sisi với Andrássy Gyula, người bạn lớn, người anh, người tình tri kỷ mà hoàng hậu Áo quốc hằng thần tượng và tin cậy? Một điều chắc chắn: vị bá tước Hung đã chinh phục Sisi với cách cư xử tinh tế, phong thái ga-lăng đại quý tộc, và cái cách ông coi chính trị và ngoại giao như một môn nghệ thuật.
Có được Sisi làm hậu thuẫn hết sức đắc lực, Andrássy Gyula thiết lập được mối quan hệ tin cậy với Hoàng đế Franz Joseph - người đã ký lệnh treo cổ ông gần hai thập niên trước đó - trong những cuộc đàm phán thời kỳ 1866-67, khi nước Áo vừa đại bại trước Phổ tại trận chiến Königgrätz và mục tiêu được đề ra là phải có được nền hòa bình trong nội bộ Đế quốc Áo.
Ngày 17/2/1867, Andrássy Gyula trở thành Thủ tướng Vương quốc Hungary độc lập với sự bổ nhiệm của Franz Joseph. 8/7 cùng năm, tại Nhà thờ Mátyás trên Hoàng Thành Buda, cũng ông cùng vị tổng giám mục Esztergom đã đại diện cho nước Hung đội lên đầu Franz Joseph chiếc Vương miện Thiêng liêng (Szent Korona) trước sự chứng kiến của Hoàng hậu Sisi.
ợ chồng vị tân vương. Tranh của Eduard von Engerth (1872), hiện đặt tại Bảo tàng Mỹ thuật Budapest
Đó là khoảnh khắc đỉnh cao trong cuộc đời và sự nghiệp hai con người từng là cựu thù, nhưng đã gạt bỏ tất cả vì lợi ích của đất nước: Andrássy Gyula và Franz Joseph. Và là giây phút mãn nguyện của người phụ nữ xinh đẹp Sisi, khi mong ước của bà thành sự thực: nền “song quốc quân chủ” Áo - Hung ra đời, đem lại nửa thế kỷ hòa bình và hạnh phúc cho hai nước!
Phần tiếp: Hình mẫu của trí tuệ Hungary.